Trí tuệ nhân tạo (AI) được ví như làn sóng đang lan rộng, thúc đẩy chuyển đổi số và định hình lại nền kinh tế. Các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng các nhà khởi nghiệp, đang ở đâu trong làn sóng đó?
Xung quanh chủ đề trên, chúng tôi có cuộc trò chuyện với ông Lê Công Thành – chuyên gia về trí tuệ nhân tạo và khai phá dữ liệu, nhà sáng lập Công ty cổ phần Công nghệ chọn lọc thông tin InfoRe, đồng thời là một trong những thành viên sáng lập nhóm “Bình dân học AI” trên mạng xã hội với hơn 600.000 thành viên.
Ông Lê Công Thành và những chuyện chưa kể về phong trào “Bình dân học AI”. Video: Phạm Tiến
– Khoảng tháng 11/2022, khi ChatGPT ra mắt, công cụ này đã gây tiếng vang trên thế giới. Chỉ sau 5 ngày, ứng dụng này đã có 1 triệu người đăng ký sử dụng, và sau khoảng 2 tháng, tức là từ tháng 11/2022 đến tháng 1/2023, đạt 100 triệu người dùng hoạt động hằng tháng.
Chúng tôi là những người đã theo đuổi trí tuệ nhân tạo từ rất lâu nên cũng đã không bỏ lỡ cơ hội trải nghiệm phần mềm này, và thấy nó thực sự thú vị. Vì thế, chúng tôi mong muốn được truyền bá công nghệ trí tuệ nhân tạo mới cho thật nhiều người Việt Nam.
Đến tháng 4/2023, tức khoảng 5 tháng sau khi ChatGPT ra mắt, tôi có một bản báo cáo tại hội nghị kinh tế số tổ chức ở Nam Định. Tại đây, tôi nêu ra ý tưởng thành lập phong trào “Bình dân học AI” để phổ cập kiến thức trí tuệ nhân tạo, kiến thức điều khiển và sử dụng AI hiện đại cho thật nhiều người Việt Nam.
Ý tưởng này sau đó đã nhận được sự hưởng ứng của một số cán bộ ở các tỉnh tham dự hội thảo. Đến ngày 10/10/2023, chúng tôi chính thức phát động phong trào “Bình dân học AI”. Từ đó đến nay, phong trào đã thu hút rất nhiều người tham gia. Trên mạng xã hội, nhóm “Bình dân học AI” đã có hơn 650.000 thành viên hoạt động sôi nổi; ngoài ra có khoảng 1,2 triệu người đăng ký học và luyện tập trong hệ thống đào tạo trí tuệ nhân tạo mang tên “Hệ thống luyện AI”.
Khi đề xuất cái tên này, ban đầu chúng tôi rất tự tin. Chúng tôi nhận thấy kỹ năng sử dụng trí tuệ nhân tạo hiện nay giống như kỹ năng đọc, viết ngày xưa – là một loại kỹ năng đọc, viết trên không gian mạng, giúp chúng ta tiếp cận nguồn tri thức của nhân loại dễ dàng hơn rất nhiều so với trước đây. Vì thế, chúng tôi tin đây là kỹ năng cần phổ cập cho toàn dân.
Phong trào “Bình dân học vụ” do Bác Hồ phát động từ năm 1945 là hình mẫu để chúng tôi học tập và noi theo.
Tất nhiên, một cái tên đặt tầm nhìn phổ cập cho toàn dân ít nhiều cũng tạo ra áp lực và tương đối vĩ mô. Nhưng càng triển khai, chúng tôi càng nhận thấy đây là phong trào thiết thực với nhiều người. Ngày nay, trí tuệ nhân tạo là thứ có lẽ ai cũng sẽ cần, và nó còn phát triển liên tục trong tương lai, nên sự hữu ích của nó đối với mọi người sẽ càng lớn.
– Triết lý cơ bản lúc đầu chúng tôi đưa ra gần như học theo hoàn toàn hình mẫu của “Bình dân học vụ”: người đã biết thì dạy người chưa biết, ai biết một chút thì dạy cho những người hoàn toàn chưa biết, ai biết nhiều hơn thì dạy cho người biết ít hơn.
Sau khoảng một năm phát triển phong trào, chúng tôi xây dựng nền tảng “Luyện AI” để mọi người học tập, thực hành về trí tuệ nhân tạo hàng ngày, chỉ cần 15 phút mỗi ngày để tiếp cận, rèn luyện các kiến thức về AI.
Chúng tôi cải tiến liên tục để đáp ứng nhu cầu làm chủ trí tuệ nhân tạo của thật nhiều người, và để chạm đúng hơn nhu cầu của xã hội. Quá trình học được chia thành các bậc khác nhau. Bậc thứ nhất là làm thế nào để một người có thể tạo dựng thói quen sử dụng AI mỗi ngày, giống như hồi nhỏ chúng ta tập đọc, tập viết. Thói quen đó sẽ là nền tảng để mọi người phát triển lên bậc cao hơn là dùng AI vào công việc và cuộc sống.
Sang bậc thứ hai, chúng tôi đặt mục tiêu giúp mọi người dùng AI để học mọi kiến thức trong mọi lĩnh vực để hoàn thiện bản thân. Ví dụ, một người làm marketing có thể đào sâu những kiến thức về marketing, học sâu hơn với AI mỗi ngày; hoặc cũng có thể học thêm về tâm lý học để hoàn thiện bức tranh tri thức của mình. Dùng AI như cánh cửa để bước vào kho tri thức của nhân loại một cách dễ dàng – đó là bậc gắn với việc học tập suốt đời.
Cách đây hơn một năm, Chính phủ triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” và chúng tôi xung phong trở thành một mũi trong phong trào này, giúp mọi người học tập suốt đời với trí tuệ nhân tạo.
– Vâng, có rất nhiều câu chuyện thú vị. Ví dụ ngay trong họ nhà tôi. Quê tôi ở làng Hạ Mỗ, huyện Đan Phượng trước đây, nay là xã Ô Diên, Hà Nội. Khi chúng tôi triển khai phong trào, các chú, các bác trong họ đã trực tiếp liên hệ và đề xuất triển khai phong trào này ngay trong họ nhà mình. Thế là tôi thực hiện một chương trình nhỏ gọi là “Dòng họ học AI” ngay trong họ Lê Hữu ở làng Hạ Mỗ. Đến nay đã có hơn 200 người tham gia luyện tập AI mỗi ngày trên nền tảng “Luyện AI”, đều được cấp suất học bổng toàn phần.
Trong họ tôi có một bác năm nay 74 tuổi, trước đây là giáo viên, rất ham học. Hơn một năm qua, ngày nào bác cũng luyện tập, đến nay đã rất thành thạo trong nhiều kỹ năng sử dụng AI và đang trở thành tấm gương cho các bạn trẻ trong dòng họ noi theo.
Hoặc khi chúng tôi triển khai ở các tỉnh thành, đặc biệt là Thái Nguyên, có rất nhiều thầy cô giáo và cả bà con nông dân cũng tham gia luyện tập. Nhiều người đã trải qua quá trình một năm liên tục sử dụng AI và lên “điểm” rất cao trong hệ thống. Họ sử dụng AI xây dựng các kênh bán hàng online hoặc dùng trực tiếp cho công việc hàng ngày. Một số giám đốc doanh nghiệp thì đang dùng AI để nâng cấp quy trình trong công ty của họ.
– Quản trị các cộng đồng lớn có những vất vả nhất định, nhưng chúng tôi dùng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ công việc. Ví dụ, AI có thể giúp duyệt bài, tìm ra những bài spam, bài quảng cáo, tìm ra các thành viên tiêu cực… Chúng tôi đang xây dựng cộng đồng “Bình dân học AI” của từng tỉnh, thành phố, và đặt mục tiêu hơn 3.000 xã, phường trên toàn quốc đều có cộng đồng của mình.
Bản thân tôi định vị mình là người sẽ theo đuổi ngành công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo suốt đời. Vì thế, tôi sẽ luôn cố gắng duy trì, gây dựng các cộng đồng như “Bình dân học AI” để giúp lan tỏa kiến thức tới mọi người.
– Thực ra học AI thật nhanh và kiếm tiền là nhu cầu chính đáng. Trong xã hội công nghiệp trước đây, đông đảo người lao động đã quen với việc học một nghề nào đó trong thời gian nhất định, rồi đi làm nhiều năm, thậm chí là nhiều chục năm. Nhưng ngày nay, trí tuệ nhân tạo phát triển rất mạnh mẽ, cập nhật hàng ngày, các mô hình AI chứa lượng kiến thức của cả nhân loại trong nhiều thế kỷ, thì việc đào tạo một lần là không còn đủ nữa. Nếu chỉ thông qua vài buổi học cấp tốc mà kỳ vọng làm chủ được AI thì có lẽ hơi xa vời.
Một vài buổi đào tạo có thể cung cấp cho chúng ta kiến thức hiện tại, nhưng không thể cung cấp những thứ sẽ phát triển trong tương lai, không giúp chúng ta theo kịp AI. Vì vậy, thông qua phong trào “Bình dân học AI”, chúng tôi muốn xây dựng một mô hình giáo dục kiểu mới là học bền bỉ và liên tục suốt đời.
– Các khóa học về AI đang nở rộ không chỉ ở Việt Nam mà trên quy mô toàn cầu. Đó cũng là điều tự nhiên, bởi nó đáp ứng đúng nhu cầu của xã hội – mọi người đang rất sợ bị bỏ lại khi không tiếp cận được trí tuệ nhân tạo, và khi tiếp cận AI, họ thấy giá trị AI mang lại rất lớn cho công việc và cuộc sống. Nhu cầu học AI đang rất lớn, và khi thị trường bùng nổ thì sẽ có nhiều dịch vụ với chất lượng khác nhau, đó có lẽ cũng là điều dễ hiểu.
Một trong những nguyên nhân khiến chất lượng các khóa học AI không đồng nhất là chúng ta mới tiếp cận AI trong khoảng thời gian rất ngắn. Tính từ lúc ChatGPT ra mắt đến nay chưa đến 3,5 năm, và hầu hết những người đang biết dùng AI hiện tại mới chỉ tiếp cận vài tháng hoặc một vài năm. Chúng ta chưa có nhiều kinh nghiệm. Dù vậy, chúng tôi rất trân trọng những người chịu đứng ra dạy, chia sẻ kiến thức với người khác.
Nhưng người học cũng cần cẩn trọng, nên lựa chọn thật kỹ khóa học, và có những cách tiếp cận đơn giản. Ví dụ, trao đổi với AI hằng ngày cũng chính là học. Trên cộng đồng “Bình dân học AI” có rất nhiều người sẵn lòng chia sẻ kiến thức miễn phí.
– Đó là những câu chuyện có thật. AI là công cụ rất mạnh, và bất kỳ công cụ mạnh nào cũng có mặt trái. Những hiện tượng như dùng AI theo cách tiêu cực hay bị AI điều khiển tâm trí xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có việc chúng ta mới tiếp cận AI chưa lâu và chưa có phương pháp học tập để làm chủ AI thật tốt.
Chính vì vậy, chúng tôi mong muốn phát triển phong trào “Bình dân học AI” mạnh mẽ hơn. Chúng tôi tin rằng nếu biết cách làm chủ trí tuệ nhân tạo, càng ngày chúng ta sẽ càng hạn chế được những mặt tiêu cực trong việc ứng dụng AI vào công việc và cuộc sống, đồng thời phát huy được những điểm tích cực của nó.
– AI là phần mềm mô phỏng tâm trí. Chúng ta có thể hình dung nó như một tấm gương mà con người soi tư duy của mình vào đó, và tư duy của chúng ta hoàn toàn có thể bị chính tấm gương đó dẫn dắt nếu không chủ động luyện tập, biết cách làm chủ AI.
Về làm chủ AI, chúng tôi đặt ra mấy bậc. Bậc đầu tiên là biết cách viết prompt – viết các câu lệnh bằng văn bản để tương tác với trí tuệ nhân tạo – và biến điều đó thành thói quen. Bậc cao hơn, chúng ta cần biết sử dụng các phương pháp giao tiếp đa phương thức: dùng hình ảnh, giọng nói, âm thanh và văn bản để giao tiếp với AI. Khi đã biết giao tiếp với AI theo cách giống như con người giao tiếp với nhau, chúng ta có thể tiến lên bậc ba – áp dụng các mô hình tư duy, các cách thức suy nghĩ hợp lý.
Dạng tư duy đầu tiên rất cần đề cao là tư duy phản biện. Chúng ta phải luôn tâm niệm AI đưa ra câu trả lời dựa trên các mô hình xác suất, hoàn toàn có thể sai sót, do vậy cần phải kiểm tra và phản biện một cách tỉnh táo trước khi sử dụng.
Chúng tôi đưa ra sáu mô hình tư duy “sáu C”. Thứ nhất là Critical Thinking – tư duy phản biện; thứ hai là Communication – tư duy giao tiếp; thứ ba là Creativity – tư duy sáng tạo; thứ tư là Collaboration – tư duy hợp tác; thứ năm là Craftsmanship, tức là cần sử dụng AI và các công cụ công nghệ để ngày càng hoàn thiện những thứ mình làm, làm sản phẩm/công việc ngày càng tốt hơn, tỉ mỉ hơn, giống như cách người thợ thủ công theo đuổi nghề nghiệp của họ; và thứ sáu là Continuous Learning – tư duy học tập suốt đời.
Sau bậc ba, chúng tôi còn hai bậc nữa, giúp mọi người cơ giới hóa tư duy của mình thành phần mềm, công cụ để ứng dụng vào cuộc sống và tiến hành chuyển đổi số; và cao hơn là giúp mọi người hình thành doanh nghiệp khởi nghiệp, ứng dụng chính sáng tạo của mình vào công việc và phát triển sản phẩm mới.
– Tôi thấy viễn cảnh đó rất thực tế, hiện đã bắt đầu có nhiều đội nhóm như vậy, có thể chỉ bắt đầu từ một người. AI ngày nay có thể thay thế con người ở nhiều loại công việc, nhất là những công việc văn phòng, công việc liên quan đến máy tính, ngồi trước màn hình. Do đó, một người nếu biết sử dụng và làm chủ AI sẽ có trong tay lực lượng lao động với sức mạnh tương đương hàng chục, thậm chí hàng trăm người.
Tôi tin mô hình “doanh nghiệp một người” sẽ phát triển, nhưng không phải là mô hình phổ quát trong xã hội. Mô hình phổ quát sẽ là doanh nghiệp tối ưu hoạt động dựa trên lực lượng nhân sự biết sử dụng sức mạnh của AI.
– Đó cũng là xu hướng rất thực tế. Hiện giờ đang xảy ra rồi và sẽ ngày càng mạnh mẽ. Tuy nhiên, tôi muốn nhấn mạnh rằng con người luôn có vai trò trong các hệ thống ứng dụng AI, bởi chúng ta luôn cần những người chịu trách nhiệm, đứng ra chấp nhận kết quả do AI tạo ra. Vì thế, con người sẽ không bị loại bỏ hoàn toàn. Vấn đề là nhiều nhóm lao động phổ thông, làm công việc lặp đi lặp lại mỗi ngày, đặc biệt là những người làm việc trước màn hình máy tính, đang có nguy cơ bị thay thế rất lớn. Họ tụt hậu vì công nghệ thay đổi quá nhanh, chứ không phải vì xã hội không cần họ.
Tôi nghĩ rằng chỉ có học tập liên tục mới giúp chúng ta bắt kịp công nghệ và làm chủ AI thay vì bị AI làm thay.
Mặt khác, các bạn trẻ sẽ có rất nhiều nghề mới, rất nhiều thứ thú vị để làm. Ví dụ, một công việc như đi nói chuyện với cá heo – ngày nay chúng ta chưa có công việc đó, nhưng có thể hình dung trong tương lai gần khi trí tuệ nhân tạo có thể diễn dịch ngôn ngữ của các loài khác sang tiếng người và giúp chúng ta giao tiếp được với các loài, sẽ sinh ra vô vàn nghề mới. Đó chỉ là một ví dụ rất nhỏ.
– Mối quan tâm của các doanh nghiệp ở Việt Nam rất đa dạng. Khi nói về chuyển đổi số, có doanh nghiệp vẫn đang cố gắng số hóa thông tin, biến thông tin thành dạng lưu trữ được trên máy tính, tìm kiếm, sắp xếp, khai thác phục vụ quản trị hoặc nhiều mục đích khác. Nhưng cũng có doanh nghiệp đã thực hiện quá trình số hóa đó, đã dùng các phần mềm trên máy chủ, máy tính cá nhân đủ tốt để vận hành doanh nghiệp. Họ đã nắm trong tay khối dữ liệu đủ tốt và bắt đầu tiến sang quá trình sử dụng AI để khai thác kho dữ liệu đó, tìm ra cách thức làm mới.
Trong phong trào “Bình dân học AI”, chúng tôi đề xuất một mô hình là “Xăng – Xe – Tài xế”.
Xăng là dữ liệu, là tài nguyên mà người ta ví von: Data is the new oil – dữ liệu là dầu mỏ mới, là nguồn “xăng” mới.
Xe chính là các hệ thống AI, các hệ thống hạ tầng tính toán, siêu điện toán – những “cỗ xe” mới, được nâng cấp liên tục và chúng ta có thể sử dụng dễ dàng ngày nay thông qua rất nhiều hệ thống trên Internet.
Tài xế chính là nguồn nhân lực, những người sử dụng AI, biết sử dụng xăng, biết điều khiển những “cỗ xe” mới trong ngành nghề, lĩnh vực của mình.
Nhìn chung mối quan tâm của doanh nghiệp trải đều đối với cả “Xăng – Xe – Tài xế”. Tuy nhiên, theo quan sát của tôi, nếu như cộng đồng khởi nghiệp, doanh nghiệp ở các nước như Mỹ, Trung Quốc quan tâm nhiều đến dữ liệu, đến việc tạo ra các mô hình AI thì dường như đa phần doanh nghiệp ở Việt Nam, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, mới chỉ đủ sức quan tâm đến nguồn nhân lực sử dụng AI và ứng dụng AI.
– Đó là những điểm sáng rất lớn trong việc hỗ trợ đổi mới sáng tạo và phát triển khoa học công nghệ. Theo tôi, điều này giúp những người làm trong lĩnh vực khởi nghiệp và ứng dụng khoa học công nghệ như chúng tôi cảm thấy rất phấn khích, được động viên, có nhiều niềm tin trong việc phát triển những thứ mình đang theo đuổi.
Tuy nhiên, các chính sách này sẽ cần thời gian để đi vào cuộc sống mạnh mẽ hơn, cần quá trình để tác động tới xã hội. Ngay lúc này, sau thời gian ngắn ban hành, có lẽ các doanh nghiệp khoa học công nghệ cỡ lớn, có tiềm lực mạnh và dự án lớn trong tay thì sẽ được hưởng lợi sớm. Còn với doanh nghiệp nhỏ và vừa thì sẽ cần khoảng thời gian dài hơn. Chúng tôi rất hy vọng các chính sách tích cực như vậy sẽ duy trì trong khoảng thời gian dài, và có thể cần tinh chỉnh cho phù hợp với sự phát triển của khoa học công nghệ.
– Nghị định 20 đã cụ thể hóa các nhóm chính sách chính về hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh; hỗ trợ thuê nhà, đất là tài sản công; miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp; miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân; cơ chế tài chính cho nghiên cứu phát triển, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; hỗ trợ chuyển đổi số và đào tạo… Đây được đánh giá là những “cú hích” cho khu vực tư nhân: giảm áp lực dòng tiền cho doanh nghiệp mới thành lập, khuyến khích khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, thu hút nhân lực chất lượng cao, và hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp.
Tuy nhiên, xã hội đang thay đổi rất sâu sắc dưới tác động của các công nghệ mới. AI đang tác động đến hầu hết các ngành, không chỉ công nghệ thông tin. Có những lĩnh vực chứng kiến sự thay đổi trong một năm bằng 10 năm trước đây.
Do đó, các chính sách hỗ trợ, phát triển khoa học công nghệ cần cập nhật thường xuyên, liên tục. Đặc biệt là cần tập trung vào đào tạo nguồn nhân lực về AI, về bán dẫn và các lĩnh vực liên quan để tạo thành đội ngũ nhân lực công nghệ đủ mạnh.
Lần đầu tiên trong lịch sử bốn cuộc cách mạng công nghiệp, người lao động Việt Nam được tiếp cận một công nghệ hàng đầu cùng lúc với người lao động các nước phát triển. Người Mỹ, người châu Âu tiếp cận các công cụ như ChatGPT với thời gian tương đương người Việt, các phiên bản mới nhất của AI được phát hành gần như cùng lúc trên toàn cầu. Chúng tôi quan sát một số diễn đàn chia sẻ kiến thức AI trên mạng thì thấy khá nhiều bạn trẻ Việt Nam vào dạy cho người nước ngoài. Đây là một cơ hội mà chúng ta cần nắm bắt với lợi thế dân số trẻ. Chính sách hỗ trợ nên tập trung phát huy thế mạnh này. Bên cạnh đào tạo lực lượng kỹ sư, chuyên gia, một vấn đề quan trọng là phổ cập kiến thức, giúp mọi người dân đều có thể sử dụng AI vào công việc của mình.
– Rất nhiều doanh nghiệp đang hoang mang, thậm chí là lạc lối trước trí tuệ nhân tạo. Nhiều chủ doanh nghiệp học hết khóa AI này đến khóa khác mà không biết ứng dụng như thế nào. Trong khi đó, có những chủ doanh nghiệp tiếp cận theo hướng xem có thể ứng dụng AI để thay thế cho nhân viên như thế nào, sa thải được bao nhiêu người, tiết kiệm được bao nhiêu tiền lương.
Tôi đánh giá nhiều doanh nghiệp chưa có chiến lược rõ ràng trong tiếp cận AI. Ở quy mô nhỏ thì có lẽ doanh nghiệp không nên quá bận tâm vào việc sáng tạo ra mô hình AI hay khai thác dữ liệu, vì những việc này đòi hỏi rất nhiều nguồn lực, trước mắt nên tập trung vào khai thác, ứng dụng công cụ AI. Và thay vì tiếp cận theo hướng dùng AI thay thế nhân viên, thì hãy thực sự quan tâm tới những người lao động xung quanh mình đã có kỹ năng làm chủ AI hay chưa, nếu chưa thì có chiến lược nào để giúp họ làm chủ AI, thích nghi được với sự phát triển của công nghệ.
Ngoài ra, doanh nghiệp cần thấy rằng nhân lực của mình không chỉ là người lao động cơ hữu, mà còn là khách hàng, là xã hội. Nếu doanh nghiệp có phương pháp giúp chính khách hàng của mình biết sử dụng AI, họ sẽ trở thành những người xây dựng các kênh kinh doanh, kênh giới thiệu sản phẩm. Họ có thể trở thành “đại sứ số” của doanh nghiệp, hợp tác cùng doanh nghiệp phát triển mạnh mẽ hơn, phát triển những thị trường rộng hơn, có thể là thị trường nước ngoài – bởi AI giúp chúng ta vượt qua rào cản ngôn ngữ vô cùng dễ.
– Người Việt chúng ta có câu “mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh”. Các chủ doanh nghiệp trong hoàn cảnh cụ thể có lý do cho hành động của họ. Sẽ không có một cách tiếp cận đúng cho tất cả. Ở góc nhìn của tôi, thì tôi cho rằng nhiều người đang bị nhầm lẫn giữa tối ưu doanh nghiệp và tối giản. Thực chất chủ doanh nghiệp đang muốn tối ưu để thích nghi với công nghệ mới, nhưng họ lại hành động theo hướng tối giản là làm sao cắt được nhiều nhân sự, thay được nhiều vị trí bằng AI, mà không quan tâm đến chi phí cơ hội đang mất đi như thế nào.
Chủ doanh nghiệp cần thấy rằng một người lao động ngày nay khi được trang bị AI, có sức mạnh của một doanh nghiệp nhỏ gồm nhiều lao động trước đây – nghĩa là một nhân viên với các công cụ AI có thể làm cùng lúc nhiều tác vụ, nhiều loại công việc khác nhau với năng suất lao động cao hơn. Như vậy một doanh nghiệp với nhiều nhân viên giỏi về AI thì có thể trở thành một tập đoàn doanh nghiệp. Ngược lại, nếu một doanh nghiệp loại bỏ nhân viên của mình để thay bằng AI thì càng ngày họ càng bị thu gọn.
Tóm lại, tôi nghĩ các doanh nghiệp cần chiến lược AI để phát triển chứ không phải để thu gọn.
– Chắc chắn có. Từ lúc OpenAI công bố ChatGPT đến nay mới chỉ khoảng hơn 3,5 năm, nhưng AI đã tiến hóa qua nhiều thế hệ.
Thế hệ đầu tiên là những dạng AI chỉ biết hội thoại – ta hỏi gì thì nó đáp nấy, và mọi người có thể thấy nó trả lời sai rất nhiều.
Sau đó khoảng một năm đã có các mô hình AI biết suy luận, đưa ra nội dung chính xác hơn. Bây giờ người ta bắt đầu tìm cách kết nối các AI với nhau, tạo ra thế hệ mới gọi là tác nhân AI (AI agent). Ngày nay, chúng ta đã có thể giao một nhiệm vụ cho hệ thống AI, và có rất nhiều tác nhân liên kết, hợp tác với nhau để xử lý nhiệm vụ đó. Rất nhiều doanh nghiệp đã tìm thấy hướng giải quyết vấn đề bằng AI agent bởi nó có thể mô phỏng, xử lý các quy trình trong doanh nghiệp.
Trong tương lai gần, sẽ bắt đầu có những dạng AI biết phát minh – có thể liên kết các miền tri thức khác nhau của nhân loại để tìm ra đường đi ngắn nhất, giải quyết vấn đề chưa từng ai biết. Sau đó, sẽ sinh ra những dạng gọi là AGI – trí tuệ nhân tạo tổng quát, có thể điều phối một tổ chức lớn và làm mọi tác vụ mà vốn chỉ con người mới làm được.
Đứng trước sự phát triển của AI như vậy, hội chứng sợ bị bỏ lỡ (FOMO) là không tránh khỏi, nhưng chúng tôi nhận thấy các cơ hội lớn hơn.
Thứ nhất là cơ hội cộng tác với thật nhiều người trong xã hội để cùng nhau hợp tác sản xuất kinh doanh – có thể biến khách hàng thành đối tác. Trước đây, khách hàng của doanh nghiệp đơn thuần là người tiêu dùng, không tham gia khâu quảng bá sản phẩm. Nhưng ngày nay với AI, một người bất kỳ đều có thể phát triển các kênh bán hàng, kênh giới thiệu sản phẩm, kênh chia sẻ trải nghiệm, và hợp tác với doanh nghiệp trong việc quảng bá sản phẩm xuyên biên giới.
Thứ hai là cơ hội nâng cao tri thức. AI ngày nay đã đọc hầu hết tri thức của nhân loại bằng mọi ngôn ngữ, xóa bỏ rào cản ngôn ngữ, giúp mọi người có thể tiếp cận những tri thức mà trước đây phải đến thư viện, đến nhà trường và thành thạo ngoại ngữ thì mới tiếp cận được.
Thứ ba là cơ hội ứng dụng các công cụ AI vào mọi lĩnh vực, mọi nghề nghiệp trong xã hội.
– Theo tôi, đây không chỉ là câu chuyện tư duy của người lãnh đạo, mà là tư duy của tất cả những người tham gia vào tổ chức, với điều kiện họ được tạo cơ hội bộc lộ tư duy của mình với AI, dùng AI như thế nào.
Nếu người lãnh đạo nhận thức được việc phải kích hoạt tư duy của bộ máy nhân sự với AI, thì có thể gia tăng sức mạnh của nguồn nhân lực lên rất nhiều lần. Còn nếu người lãnh đạo chỉ suy nghĩ về ứng dụng AI cho doanh nghiệp, rồi học kỹ năng sử dụng AI, thì theo tôi đấy vẫn là tư duy tuyến tính, không giúp cho doanh nghiệp có nhiều sức mạnh. Khi mỗi người trong doanh nghiệp biết khai thác AI, biết sáng tạo ra cách làm mới trong chính công việc hằng ngày của mình với AI, thì đấy mới là tư duy bùng nổ.
– AI rồi sẽ thành thứ phổ biến như điện. Gần như không có kịch bản nào chúng ta sẽ quay ngược lại việc không sử dụng AI nữa. Bắt đầu càng sớm càng tốt, cứ thử ngay từ những việc nhỏ, học bằng cách dùng.
Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện thú vị này!
https%3A%2F%2Fdantri.com.vn%2Fkinh-doanh%2Ftu-binh-dan-hoc-ai-den-tam-nhin-chien-luoc-cho-doanh-nghiep-20260428214415830.htm
