Gỡ nút thắt để 500.000 doanh nghiệp chuyển đổi số

Thực tế cho thấy, năm 2025 đánh dấu bước tiến rõ rệt khi tỷ
lệ ứng dụng AI trong doanh nghiệp Việt Nam tăng 39% so với năm 2024. Khoảng 18%
doanh nghiệp, tương đương gần 170.000 đơn vị, đã triển khai AI và trong số đó,
61% ghi nhận doanh thu tăng, trung bình 16%, trong khi 58% kỳ vọng tiết kiệm
khoảng 20% chi phí. Những con số này phản ánh hiệu quả thiết thực của AI trong
hoạt động sản xuất, kinh doanh, từ tối ưu vận hành, cá nhân hóa trải nghiệm
khách hàng đến hỗ trợ ra quyết định. Trước đó, năm 2023, Việt Nam xếp thứ 2 thế
giới về chỉ số chấp nhận AI cho thấy tốc độ tiếp cận công nghệ rất nhanh.

Tuy nhiên, bức tranh thực trạng của AI vẫn còn những khoảng
trống. GS.TS Hồ Tú Bảo – Giám đốc Phòng thí nghiệm Khoa học dữ liệu, Viện
Nghiên cứu cao cấp về Toán đánh giá việc ứng dụng AI tại Việt Nam “rộng nhưng
chưa sâu”.

Phần lớn doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa
(chiếm tới 98% trong tổng số gần 1,1 triệu doanh nghiệp), mới dừng lại ở các ứng
dụng đơn lẻ, thiếu tính hệ thống. Nhiều doanh nghiệp tập trung vào AI tạo sinh
để phục vụ marketing, sáng tạo nội dung mà chưa chú trọng đến AI phân tích – nền
tảng quan trọng giúp khai thác dữ liệu, dự báo xu hướng và hỗ trợ quyết định
chiến lược. Điều này dẫn đến tình trạng chuyển đổi số mang tính hình thức, chưa
tạo ra giá trị bền vững.

Bên cạnh đó, hàng loạt khó khăn và thách thức đang đặt ra.
Trước hết là vấn đề nguồn nhân lực. AI đòi hỏi đội ngũ có trình độ cao về công
nghệ, dữ liệu và quản trị, trong khi nguồn nhân lực chất lượng tại Việt Nam còn
thiếu và chưa đồng đều. Bên cạnh đó, hạn chế về mặt dữ liệu khi còn phân tán,
thiếu chuẩn hóa và chưa có cơ chế chia sẻ hiệu quả. Trong khi đó, AI chỉ phát
huy tối đa sức mạnh khi được “nuôi” bằng dữ liệu đúng – đủ – sạch.

Hiện chi phí ứng dụng AI đã giảm, nhưng đầu tư vào hạ tầng
tính toán, lưu trữ và phát triển mô hình vẫn là rào cản lớn, đặc biệt đối với
doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cùng với đó là vấn đề nhận thức và tư duy quản trị
cũng là yếu tố cản trở khi nhiều doanh nghiệp chưa sẵn sàng thay đổi mô hình vận
hành truyền thống.

Trong bối cảnh đó, mục tiêu hỗ trợ 500.000 doanh nghiệp chuyển
đổi số đến năm 2030, trong đó ít nhất 300.000 doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số
và AI, là một nhiệm vụ đầy tham vọng nhưng cần thiết. Để hiện thực hóa mục tiêu
này, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Ông Võ Xuân Hoài, Phó giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc
gia cho rằng cần bắt đầu từ việc xây dựng hạ tầng phù hợp, hợp nhất và chuẩn
hóa dữ liệu, tiến tới tối ưu hóa toàn bộ quy trình vận hành.

Cần hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ, đặc biệt là ưu đãi
thuế, tín dụng và quỹ đổi mới sáng tạo nhằm giúp doanh nghiệp, nhất là doanh
nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận công nghệ với chi phí hợp lý. Việc phát triển các nền
tảng AI dùng chung, mã nguồn mở như các mô hình ngôn ngữ lớn sẽ giúp doanh nghiệp
giảm chi phí và tăng khả năng tùy biến.

Đặc biệt, các chuyên gia đề xuất cần đẩy mạnh sử dụng Những
nền tảng AI do Việt Nam làm chủ không chỉ giúp giảm chi phí mà còn đảm bảo tính
chủ động và an toàn dữ liệu.

Đơn cử, giải pháp AIZ giúp doanh nghiệp “chuyển đổi
AI” dự kiến có thể nâng cao hiệu suất gấp nhiều lần so với nhân sự con người
trong khi chi phí giảm rõ rệt. Ông Vũ Thanh Thắng, Chủ tịch đơn vị phát triển giải
pháp AIZ cho biết mô hình này cho phép doanh nghiệp triển khai AI theo lộ trình
phù hợp, từ hạ tầng, dữ liệu đến vận hành thực tiễn, đáp ứng linh hoạt nhu cầu
của các ngành, lĩnh vực và quy mô doanh nghiệp khác nhau.

Điểm sáng của giải pháp AI này là được phát triển trên chính
nền tảng do Việt Nam làm chủ với trọng tâm là kiến trúc năm trụ cột công nghệ,
bao gồm hạ tầng AI và AI Inferencing; nền tảng dữ liệu BrainZ, nền tảng AI
AgentZ, quy trình số ColabZ; và lớp ứng dụng Apps và Dashboards.

Trong đó, BrainZ đóng vai trò “Bộ não số”, hợp nhất
dữ liệu và tri thức theo từng miền nghiệp vụ; AgentZ hình thành lực lượng
“nhân sự số” phối hợp chặt chẽ với con người; và ColabZ tổ chức các
quy trình số, phòng ban số, giúp doanh nghiệp tối ưu nguồn lực, tăng tốc vận
hành và nâng cao hiệu suất một cách toàn diện.