Nhận ‘trái đắng’ ngay phòng thi, thủ khoa cảnh báo bẫy khi dùng AI

(PLO)- Các thủ khoa nhấn mạnh việc trang bị kiến thức nền tảng là mấu chốt để làm chủ ứng dụng AI và không trở thành “nô lệ” của sự lười biếng.

Ngày 5-1, Trường THPT Lê Trọng Tấn, phường Tân Sơn Nhì, TP.HCM, phối hợp với Công ty TNHH Gia sư eTeacher tổ chức chương trình đối thoại cùng các thủ khoa năm học 2025-2026 với chuyên đề “AI: Bạn hay bè?”.

Thông qua lăng kính của các thủ khoa đại diện cho các khối ngành khác nhau, chương trình đã trang bị cho học sinh một bộ lọc tư duy sắc bén. Các em cần biết tận dụng sức mạnh của AI để bứt phá trong kỳ thi. Tuy nhiên, học sinh cần xây dựng bản lĩnh vững vàng để không đánh mất mình trước sự cám dỗ từ sự tiện lợi.

Tại chương trình, các thủ khoa đều khẳng định ứng dụng AI hỗ trợ tốt cho việc học.

Sinh viên Trần Phạm Minh Quân, thủ khoa khối A00, Trường Đại học Sư phạm TP.HCM năm 2025, chia sẻ ứng dụng AI giúp Quân hệ thống hóa các mảnh ghép kiến thức. Công cụ này tóm tắt nội dung và cung cấp phương pháp sử dụng công thức tối ưu.

Trong khi đó, Nguyễn Hoàng Phương Uyên, thủ khoa khối D10, Trường Đại học Ngoại ngữ – Tin học năm 2025, đánh giá AI là “nhà thông thái” vì giúp rút ngắn thời gian tìm kiếm. Phương Uyên đã giải 150 đề thi nhờ sự hỗ trợ từ AI. Cô cũng xây dựng quy trình kiểm soát các công cụ này để đảm bảo độ chính xác của đáp án.

Còn sinh viên Nguyễn Thị Mỹ Hiền, thủ khoa khối C00, Trường Đại học Luật TP.HCM năm 2024, nhìn nhận AI giúp tìm đáp án nhanh nhất cho bài toán chọn trường. AI có khả năng thống kê và so sánh dữ liệu điểm chuẩn qua từng năm. Đây là cơ sở để Hiền đánh giá khả năng trúng tuyển một cách khoa học.

Bên cạnh đó, trong quá trình ôn thi môn Lịch sử, Hiền coi AI là trợ lý tóm tắt, giúp hệ thống hóa các sự kiện thành bộ khung logic. Tuy nhiên, các thủ khoa đều cho rằng không nên quá phụ thuộc vào AI. Người dùng cần có “cái đầu lạnh” khi sử dụng.

Minh Quân từng dùng AI giải toán một cách nhanh chóng. Tuy nhiên, Quân cũng đã phải nhận “trái đắng” ngay trong phòng thi vì không biết cách tư duy. Lúc đó, Quân mới thấm thía AI có thể cho đáp án đúng nhưng nếu không tự làm thì tư duy vẫn là con số 0. Từ câu chuyện thực tế trên, Quân khuyên đừng để sự lười biếng biến bạn thành “nô lệ” của công cụ.

Từ trải nghiệm phó mặc bài tập tiếng Anh cho ChatGPT, nhận về bài văn sáo rỗng bản thân đọc không hiểu, Phương Uyên nhận ra sự tiện lợi của AI chính là cái bẫy tư duy.

“Việc tôi phải dùng đến Gemini để kiểm chứng lại thông tin từ ChatGPT đã khẳng định một điều rằng không công cụ nào là tuyệt đối đúng. AI chỉ nên là nguồn tham khảo, đừng để sự lười biếng biến mình thành nạn nhân của thông tin chưa kiểm chứng” – Phương Uyên bộc bạch.

Sinh viên Mỹ Hiền khẳng định AI là một trợ lý giỏi nhưng là “kẻ nói dối” đại tài. Hiền nhớ lại, trong quá trình ôn thi Lịch sử, bản thân đã dùng ChatGPT hỗ trợ tra cứu. Kết quả, AI đã vẽ ra một câu chuyện cực kỳ logic nhưng khi kiểm chứng lại trong sách giáo khoa, Hiền nhận ra những thông tin đó hoàn toàn không có thật.

Một lần khác khi tra cứu tài liệu học luật, ngành đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối, kết quả AI trả về sai lệch hoàn toàn so với văn bản quy phạm pháp luật. Tuy nhiên, các thông tin này lại được trình bày vô cùng bài bản.

“AI là con dao hai lưỡi. Nó sắc bén giúp ta nhanh hơn nhưng dễ dàng làm ta “đứt tay” nếu thiếu kiến thức nền tảng” – Mỹ Hiền đánh giá.

Trước thực tế trên, các thủ khoa khuyên học sinh để làm chủ công nghệ cần giữ một “cái đầu lạnh”. Học sinh phải có kiến thức nền tảng vững chắc để biết cách đặt câu lệnh phù hợp, không bị AI dẫn dắt. AI chỉ là công cụ hỗ trợ tổng hợp thông tin và con người mới là bên kiểm định và chịu trách nhiệm cuối cùng.