TATAO Live và những dấu hỏi về tính minh bạch trong thương mại điện tử

Theo quảng cáo, TATAO Live là nền tảng ứng dụng Trí tuệ nhân tạo để tạo ra các “nhân vật ảo” tự động livestream bán hàng 24/7. Người tham gia chỉ cần bỏ ra khoản phí ban đầu là 2,9 triệu đồng để kích hoạt hệ thống, sau đó có thể “ngồi không vẫn có tiền”.

Chính những lời hứa hẹn về lợi nhuận dễ dàng, không cần kinh nghiệm đã thu hút không ít người tham gia. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại đó là người tham gia phải chi tiền ngay từ đầu trong khi hiệu quả thực tế phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống mà bản thân họ không kiểm soát được.

Anh Ngô Minh Hiếu, Chuyên gia An ninh mạng, sáng lập dự án Chống lừa đảo cho biết, họ luôn luôn có kịch bản là sắp tới họ sẽ ra phiên bản app mới hoặc là chúng ta điền thông tin bị sai hay báo cáo thuế rồi thực hiện lệnh bị sai, phải làm lại, họ sẽ viện cớ với nhiều lý do để giam tiền lại. Khi số người, số tiền đã đủ họ đánh sập thì lúc đó họ sẽ cho sập app luôn và không ai có thể truy cập được nữa.

Dù được giới thiệu là một hoạt động thương mại điện tử, tuy nhiên nền tảng lại thiếu minh bạch về sản phẩm và cách thức vận hành. Bản thân người tham gia không có thông tin rõ ràng về mặt hàng được bán, kho bãi, hay đơn vị vận chuyển… Trong khi đó, theo các chuyên gia thương mại điện tử, với hình thức tiếp thị liên kết, người tham gia vẫn phải chịu trách nhiệm đối với sản phẩm mình quảng bá. Việc thiếu thông tin minh bạch như vậy có thể đẩy người bán vào những rủi ro pháp lý.

Anh Nguyễn Bình Minh, Ủy viên BCH Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cho biết, nếu như chúng ta tham gia tiếp thị liên kết mà không biết rõ về sản phẩm, dịch vụ cũng không hề biết mình đang bán cái gì thì chúng ta vẫn phải chịu trách nhiệm về những hoạt động đó của chúng ta. Giống như một người đại diện bán hàng, khi chúng ta bán 1 sản phẩm cho khách hàng khi có sự cố thì sẽ có một đối tượng phải chịu trách nhiệm trực tiếp bán hàng hoặc chủ thể của sản phẩm. Bởi vì người trực tiếp bán hàng là người tiếp tay cho chủ thể sản phẩm đưa sản phẩm nhái, sản phẩm kém chất lượng hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng đến tay người tiêu dùng nên họ cũng phải chịu trách nhiệm liên đới.

Đây là những gì được quảng bá cho nền tảng TATAO trên mạng xã hội: “Sau khi buổi livestream được tạo ra xong thì buổi livestream sẽ được phát trên các nền tảng thương mại điện tử mà TATAO đã hợp tác như là Tiktok, Shopee, Lazada… Và sau khi phát như vậy thì hệ thống AI sẽ bán hàng hoàn toàn tự động, AI sẽ tự động biết tương tác, chốt đơn với khách hàng để tạo ra hiệu quả buổi livestream cho tốt nhất…”

Tuy nhiên, sau khi liên hệ với Shopee Việt Nam, Truyền hình Công an nhân dân đã nhận được phản hồi: “Shopee Việt Nam hiện không có bất kỳ hợp tác chính thức nào với đơn vị Tatao.vn.”

Trích thư phản hồi của Shopee Việt Nam “Đối với việc Tatao có sử dụng tên gọi và/hoặc hình ảnh liên quan đến Shopee trên các kênh truyền thông của đơn vị, chúng tôi ghi nhận thông tin này và sẽ chuyển đến bộ phận liên quan để xem xét, xử lý theo quy trình nội bộ. Trong đó, các bước làm việc tiếp theo với phía Tatao.vn sẽ được thực hiện nhằm làm rõ việc sử dụng thông tin/hình ảnh của Shopee mà chưa có sự đồng thuận, đồng thời đề nghị điều chỉnh các nội dung có khả năng gây hiểu nhầm về mối quan hệ giữa các bên.”

Từ những thông tin trái chiều này, vấn đề về tính minh bạch của hệ thống tiếp tục được đặt ra. Rõ ràng, khi những nội dung quảng bá chưa được kiểm chứng đầy đủ, người dân cần đặc biệt thận trọng trước các lời mời gọi tham gia kiếm tiền trên môi trường mạng… Trước khi tham gia bất kỳ nền tảng nào, cần kiểm tra kỹ giấy phép kinh doanh, địa chỉ hoạt động và đơn vị chịu trách nhiệm vận hành. Đồng thời, hãy tỉnh táo trước những quảng cáo về lợi nhuận dễ dàng, thu nhập ổn định mà không cần bỏ nhiều công sức.

Anh Nguyễn Bình Minh, Ủy viên BCH Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam cho biết, việc sử dụng AI và và trách nhiệm trong việc sử dụng AI và trong trường hợp xảy ra sự cố thì ai là người chịu trách nhiệm, ai là người bồi hoàn. Vì nếu chúng ta giao kết vào một hợp đồng mà không rõ rằng trách nhiệm của mình sau này như thế nào thì rất có thể sau này mình sẽ bị truy cứu trách nhiệm cho các hoạt động mà hoàn toàn không phải do mình thực hiện. Vì vậy, việc thẩm định rõ mô hình của đối tác, định danh của đối tác, rồi các giao kết trong quá trình giao dịch là những điều người tham gia thương mại điện tử phải hiểu rõ.

Trong kỷ nguyên số, công nghệ AI có thể mang lại cơ hội mới, nhưng cũng là công cụ để các đối tượng xấu lợi dụng. Những mô hình “ngồi không cũng có tiền” thường đi kèm rủi ro lớn. Sự tỉnh táo và kỹ năng nhận diện rủi ro chính là “lá chắn” quan trọng nhất của mỗi công dân số trong kỷ nguyên số.