24HMONEY đã kiểm duyệt
5 giờ
(#181) “Không có ngành nhàm chán — chỉ có người không chịu sáng tạo với ngành mình.” — Nguyễn Thái Duy
1. Khi chiếc xe bán tacos trở thành lớp học MBA di động
Thử hình dung: bạn đứng bên lề phố, chiếc xe tacos nổ máy, mùi hành phi và thịt nướng thơm lừng bay khắp nơi. Và bạn – người chủ xe tacos – vừa là đầu bếp, vừa là CEO, vừa là người sáng tạo chiến lược.
Nếu bạn chỉ nghĩ mình đang bán đồ ăn, thì đó là việc của một người bán hàng. Nhưng nếu bạn đang thiết kế trải nghiệm, tối ưu chuỗi cung ứng, phân tích dữ liệu khách hàng, tạo cộng đồng tacos lovers,
= xin chúc mừng, bạn đang điều hành một startup thực thụ!
2. Tư duy “Nắm bắt giá trị” – Biến tacos thành tiền
Ở bài trước, ta đã bàn cách tạo giá trị — nay, hãy xem bạn có thể kiếm tiền từ tacos bằng bao nhiêu cách.
+ Bán trực tiếp – Cách cổ điển nhưng không lỗi thời
Giá bán cao hơn chi phí → Lợi nhuận biên. Mỗi chiếc tacos bạn bán ra là 1 đồng lời, 1000 chiếc là 1000 đồng. Nghe đơn giản, nhưng đây là nền tảng của mọi mô hình kinh doanh.
Ví dụ: Một xe tacos ở Los Angeles bán 500 phần/ngày, lời 2 USD/phần → 1000 USD/ngày. Nhưng nếu bạn có 10 xe, bạn không còn là người bán tacos nữa — bạn là người xây hệ thống tacos.
+ Mô hình đăng ký (Subscription)
Hãy tưởng tượng có khách hàng trả phí hàng tháng để được:
• Ăn tacos không giới hạn.
• Hoặc nhận combo tacos đặc biệt mỗi thứ Sáu.
Bạn vừa có doanh thu định kỳ (recurring revenue), vừa xây được cộng đồng fan trung thành. Và như mọi doanh nhân biết: doanh thu định kỳ là mạch máu của tăng trưởng bền vững.
Ví dụ: TacoPass – gói ăn tacos trọn tháng, 299k VNĐ.
10.000 khách đăng ký → doanh thu gần 3 tỷ/tháng mà không cần mở thêm xe.
+ Freemium – Miễn phí phần nền, thu phí phần đỉnh
Cũng như Spotify: nghe nhạc miễn phí nhưng trả tiền để bỏ quảng cáo. Bạn có thể cho khách ăn tortilla và đậu miễn phí, nhưng nếu muốn thêm thịt bò, cá, phô mai, hoặc sốt jalapeño cay nồng – phải trả thêm.
Giáo sư Karim Lakhani từng đùa: Tôi sẵn sàng trả thêm chỉ để được cay hơn!
Bài học: Không phải miễn phí là lỗ — miễn phí là mồi để khách hàng nâng cấp trải nghiệm.
+ Quảng cáo & Tài trợ (Ad-supported Model)
Bạn có thể hợp tác với Cơ quan Du lịch Mexico, các hãng bia, rượu tequila, hoặc ứng dụng giao hàng.
• Họ tài trợ cho bạn tacos miễn phí để quảng bá thương hiệu.
• Bạn bán hình ảnh, không chỉ bán sản phẩm.
• Và khách hàng thì vui vẻ vì được ăn tacos được tài trợ.
Ví dụ: Taste of Mexico Truck – powered by Corona Beer
→ Một chiếc xe tacos chạy khắp thành phố, bán trải nghiệm Mexico và quảng bá du lịch.
→ Doanh nghiệp kiếm tiền, khách hàng ăn ngon, nhà tài trợ được thương hiệu – ai cũng thắng.
3. Tư duy “Mô hình vận hành” – Ba bánh răng của cỗ máy tacos
Giờ ta đi vào phần đỉnh cao: Làm sao để thực thi mô hình đó?
+ Cấu trúc (Structure)
Bạn có thể chọn mô hình:
• Xe lưu động đơn lẻ: linh hoạt, thử nghiệm nhiều thị trường nhỏ.
• Nhượng quyền (Franchise): mở rộng nhanh, nhân bản thương hiệu “Amazing Tacos by [Tên bạn]”.
• Farm-to-Truck: kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị, từ nông trại → bếp → khách hàng.
• Make-Your-Own-Taco: khách tự chọn nguyên liệu, bạn chỉ cung cấp trải nghiệm và nguyên liệu gốc.
Bài học: Cấu trúc quyết định tốc độ tăng trưởng. Bạn muốn đi nhẹ mà xa hay xây đế chế – tùy mô hình bạn chọn.
+ Năng lực (Capabilities)
• Sáng tạo công thức: tacos vị Ấn Độ, vị Việt Nam, vị Hàn Quốc – bạn càng độc quyền, càng khó bị sao chép.
• Vận hành chuyên nghiệp: chọn vị trí bán, luân chuyển xe, đào tạo nhân viên, quản lý chất lượng.
• Trải nghiệm khách hàng: mỗi chiếc tacos phải khiến người ta muốn selfie và chia sẻ lên mạng.
Ví dụ: TacoSelfie Challenge – khách check-in với tacos và nhận quà → viral marketing miễn phí!
+ Tài sản (Assets)
Tài sản của bạn không chỉ là chiếc xe. Nó còn là:
• Công thức bí mật – như nước sốt của McDonald’s, hoặc bột chiên gà KFC.
• Dữ liệu khách hàng: ai thích vị nào, địa điểm nào đông khách, khung giờ nào bán chạy.
• Thương hiệu & cộng đồng: đây là tài sản vô hình nhưng giá trị vô hạn.
Bài học: Người bán tacos nghĩ họ bán đồ ăn. Nhưng doanh nhân tacos hiểu họ đang bán dữ liệu, thương hiệu, và cảm xúc.
4. Bài tập thực hành – Thiết kế Cỗ Máy Tacos của bạn
Hãy thử điền bảng sau để kiểm tra mô hình của bạn mạnh đến đâu
+ Tạo giá trị: Tacos của bạn khác biệt ở đâu?
+ Nắm bắt giá trị: Bạn sẽ kiếm tiền bằng cách nào? (bán, thuê bao, quảng cáo, nhượng quyền…)
+ Cấu trúc: Bạn sẽ chọn mô hình nào? (xe đơn, franchise, farm-to-truck…)
+ Năng lực : Năng lực lõi giúp bạn không thể bị thay thế là gì?
+ Tài sản: Tài sản trí tuệ, dữ liệu, thương hiệu nào bạn đang xây dựng?
Mục tiêu: Học cách nhìn một chiếc xe tacos như một doanh nghiệp hoàn chỉnh. Vì nếu bạn có thể tạo ra lợi nhuận từ một xe tacos, thì bạn có thể xây bất kỳ startup nào.
5. Ba bài học khởi nghiệp từ Bài 47
① Sáng tạo không nằm trong sản phẩm – mà nằm trong mô hình.
Một chiếc xe tacos có thể tạo ra hàng chục nguồn doanh thu nếu bạn chịu nghĩ khác.
② Đổi mới không chỉ là thêm topping mới – mà là thêm tư duy mới.
Bán tacos là bán thức ăn. Nhưng nếu bạn biết bán câu chuyện, trải nghiệm và cộng đồng, bạn đang làm startup.
③ Mô hình vận hành là động cơ, mô hình kinh doanh là bản đồ.
Chỉ khi hai thứ khớp nhau – bạn mới thật sự lăn bánh vững vàng trên đường kinh doanh.
Thông điệp Bài 47:
“Đừng khởi nghiệp với sản phẩm. Hãy khởi nghiệp với mô hình — rồi sản phẩm nào cũng có thể trở thành đế chế.” – Nguyễn Thái Duy
Trong Bài 48, chúng ta sẽ đi tiếp hành trình này qua một ví dụ kinh điển: Blockbuster vs. Netflix – Khi mô hình kinh doanh thay đổi, cả ngành phải cúi đầu.
Đây là bài học đắt giá nhất về tư duy kiến trúc kinh doanh trong thời đại số.
⸻
P/s: Bạn muốn xây đế chế – hệ sinh thái cho lĩnh vực kinh doanh của mình? Inbox tư vấn nhé!
https%3A%2F%2F24hmoney.vn%2Fnews%2Fxe-tai-ban-tacos–co-may-kiem-tien-tu-sang-tao-c30a2740094.html
