Chờ lực đẩy mới cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo

Trong năm 2025, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo TPHCM được đánh giá là có quy mô lớn và phát triển sôi động, đa dạng. Hiện nay, TPHCM có khoảng 2.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; tập trung trong các lĩnh vực Trí tuệ nhân tạo (AI), thương mại điện tử, công nghệ tài chính, nông nghiệp công nghệ…

Hệ sinh thái khởi nghiệp của TPHCM đã vào tốp 110 toàn cầu, lần đầu đứng trong tốp 5 Đông Nam Á, thu hút khoảng 50% startup cả nước, 40% cơ sở ươm tạo và 44% vốn đầu tư. Giá trị hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của TPHCM ước đạt 7,5 tỷ USD. Từ kết quả này, TPHCM đề ra mục tiêu đưa hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo vào tốp 100 thành phố năng động nhất toàn cầu vào năm 2030, dựa trên 3 trụ cột chính: hoàn thiện chính sách hỗ trợ khởi nghiệp, đầu tư hạ tầng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo TS Phạm Hồng Quất, Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ (Bộ KH-CN), việc nghiên cứu, xây dựng chính sách mới là rất quan trọng. Việt Nam đã có nhiều chương trình đào tạo, huấn luyện, hoạt động kết nối hỗ trợ để xây dựng hệ sinh thái, nhưng riêng hỗ trợ đầu tư vẫn chưa thực sự hiệu quả.Đối với hoạt động khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm giữ vai trò quan trọng trong huy động vốn và các nguồn lực xã hội. Tuy nhiên, quy mô vốn đầu tư mạo hiểm của Việt Nam hiện vẫn đứng sau Singapore, Indonesia và Malaysia. Dù hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển nhanh, nhưng TPHCM vẫn thiếu một quỹ đầu tư mạo hiểm công – tư đủ thẩm quyền, có cơ chế linh hoạt, đủ sức thúc đẩy thị trường phát triển, nhất là để thực hiện các mục tiêu giai đoạn 2026-2030.

Khởi đầu với 500 tỷ đồng

Trước yêu cầu từ thực tiễn về việc tháo gỡ “điểm nghẽn” vốn cho đổi mới sáng tạo và cụ thể hóa các chủ trương lớn của Trung ương, thành phố, từ cuối năm 2025, Sở KH-CN đã khẩn trương hoàn thiện Đề án thành lập Quỹ Đầu tư mạo hiểm TPHCM. Theo dự kiến, năm 2026, Quỹ đi vào hoạt động, triển khai hỗ trợ các startup công nghệ và thực hiện mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Quỹ được tổ chức theo mô hình hợp tác công – tư (PPP), trong đó khu vực tư nhân góp 60% vốn điều lệ, Nhà nước góp 40% và chỉ giải ngân vốn nhà nước sau khi khu vực tư nhân góp đủ, nhằm bảo đảm nguyên tắc thị trường và phát huy vai trò vốn nhà nước. Quỹ có vốn điều lệ ban đầu 500 tỷ đồng vào năm 2026, theo lộ trình, dự kiến tăng lên 5.000 tỷ đồng vào năm 2035, gấp 10 lần so với giai đoạn khởi đầu. Trong giai đoạn 2026-2035, Quỹ đặt mục tiêu đầu tư cho 50-150 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, hỗ trợ thương mại hóa ít nhất 50 sản phẩm, công nghệ, đồng thời hình thành 5-10 doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn có khả năng IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng), M&A (mua bán và sáp nhập) hoặc mở rộng ra thị trường quốc tế.

Quỹ tập trung vào các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp KH-CN và doanh nghiệp công nghiệp công nghệ số, thành lập và hoạt động hợp pháp tại Việt Nam, có sản phẩm đổi mới sáng tạo và cam kết hoạt động tại TPHCM tối thiểu 5 năm. Theo các chuyên gia, để vận hành hiệu quả, Quỹ không nên đặt nặng mục tiêu bảo toàn vốn ngắn hạn mà đóng vai trò “vốn mồi”, đồng hành cùng startup, đặc biệt ở giai đoạn đầu, là thời điểm rủi ro cao nhưng mang tính quyết định đối với khả năng bứt phá…

“Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo xác định mục tiêu đến năm 2030, TPHCM trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp mang tầm cỡ quốc tế. Để hiện thực hóa mục tiêu này, TPHCM cần chuyển mạnh từ vai trò hỗ trợ sang đồng kiến tạo, chủ động tham gia đầu tư cho đổi mới sáng tạo. Trong đó, việc hình thành Quỹ đầu tư mạo hiểm có sử dụng ngân sách nhà nước được xem là bước chuyển quan trọng, cho phép chính quyền thành phố lần đầu tiên trực tiếp tham gia đầu tư mạo hiểm cho dự án công nghệ và khởi nghiệp sáng tạo, qua đó dẫn dắt thị trường và thu hút dòng vốn xã hội cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo”, Giám đốc Sở KH-CN TPHCM Lâm Đình Thắng chia sẻ.

BÁ TÂN

Nguồn: https://www.sggp.org.vn/cho-luc-day-moi-cho-he-sinh-thai-khoi-nghiep-sang-tao-post837311.html