Google quyết định nghĩa lại cách thế giới mua sắm

Trong thế giới mới này, Trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ dừng lại ở việc gợi ý sản phẩm mà còn trực tiếp thực hiện hành vi mua hàng thay cho người dùng. Sự chuyển dịch mang tính nền tảng này, được dẫn dắt bởi mô hình AI Gemini 3 đầy quyền năng và Giao thức Thương mại Phổ quát (UCP) vừa ra mắt, đã giúp Alphabet rũ bỏ hình ảnh của một kẻ bám đuổi để vươn lên vị thế dẫn đầu trong cuộc đua AI khốc liệt với OpenAI. Đây chính là lý do khiến giới đầu tư phố Wall và các quỹ lớn đang quay trở lại tích lũy cổ phiếu GOOGL ngay cả trong những nhịp điều chỉnh của thị trường.

Suốt hai thập kỷ qua, thương mại điện tử đã vận hành theo một quy trình bất di bất dịch: người mua tìm kiếm, nhấp chuột vào các kết quả và tự mình hoàn tất thanh toán trên website của nhà bán lẻ. Tuy nhiên, “thương mại tác nhân” đang viết lại toàn bộ kịch bản đó. Thay vì phải tự mình lướt qua hàng tá trang web, người tiêu dùng giờ đây sẽ ủy thác cho các tác nhân AI (AI agents) khả năng so sánh sản phẩm, quản lý tài khoản người dùng và hoàn tất giao dịch chỉ trong một cuộc hội thoại duy nhất.

Tại hội nghị của Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia (NRF) diễn ra đầu tháng này, CEO Sundar Pichai đã chính thức công bố Giao thức Thương mại Phổ quát (UCP) – một tiêu chuẩn mở được thiết kế để giúp các tác nhân AI tự trị xử lý những phần phức tạp nhất của việc mua sắm, từ áp mã giảm giá đến xử lý thanh toán. Động thái này không chỉ là một nâng cấp kỹ thuật, mà là lời khẳng định đanh thép của Google rằng họ đã sẵn sàng thiết lập luật chơi mới cho nền kinh tế số năm 2026.

Khi AI không chỉ gợi ý mà còn trực tiếp “chốt đơn”

Sự ra đời của UCP đánh dấu một thời điểm then chốt khi các tác nhân AI đang thay đổi hoàn toàn cách thức vận hành của ngành bán lẻ cũng như trải nghiệm khách hàng. Được xây dựng dựa trên sự hợp tác với những tên tuổi lừng lẫy như Wayfair, Shopify, Walmart, Etsy và Target, UCP đặt nền móng cho các hệ thống AI giao tiếp với nhau xuyên suốt hành trình mua sắm.

Sundar Pichai nhấn mạnh rằng giao thức này được xây dựng cho cả nhà bán lẻ lẫn khách hàng, giữ cho mối quan hệ khách hàng luôn ở vị trí trung tâm, từ khoảnh khắc khám phá sản phẩm cho đến khi ra quyết định mua. Đây là một bước đi cần thiết và cấp bách trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng có xu hướng tìm đến các công cụ AI để được tư vấn thay vì sử dụng công cụ tìm kiếm truyền thống, đồng thời lưu lượng khách đến các cửa hàng vật lý đang suy giảm.

Tuy nhiên, Google không đơn độc trong tham vọng này. OpenAI, đối thủ lớn nhất của họ, đã nhanh chóng nhảy vào lĩnh vực thương mại tác nhân với tính năng Instant Checkout, cho phép người dùng ChatGPT duyệt, chọn và mua hàng trực tiếp mà không cần rời khỏi cuộc trò chuyện. Tương tự như UCP của Google, ChatGPT cũng sở hữu Giao thức Thương mại Tác nhân (ACP) riêng, cho phép nó phối hợp với người bán và hệ thống thanh toán.

Cuộc đua càng trở nên nóng bỏng hơn khi OpenAI tuyên bố kế hoạch thử nghiệm quảng cáo tại Mỹ, cạnh tranh trực tiếp với mảng kinh doanh cốt lõi của Google. Trong khi đó, Amazon cũng tham chiến với trợ lý mua sắm Rufus, dù hiện tại Rufus vẫn chưa hoàn toàn đạt đến cấp độ “tác nhân” do chưa thể tự hoàn tất giao dịch.

Giữa vòng vây của các đối thủ sừng sỏ, Google đang nắm giữ một lợi thế cạnh tranh mang tính hủy diệt: khối lượng dữ liệu người dùng khổng lồ. Hệ sinh thái bao gồm Gmail, YouTube, Search, Maps và Ads chính là nguồn nhiên liệu vô tận giúp AI của họ trở nên thông minh hơn mỗi ngày. Số liệu thống kê tính đến quý 2 năm tài chính 2025 cho thấy Search tích hợp AI đã phục vụ hơn 200 triệu người dùng hằng tháng.

Ứng dụng Gemini cũng đã vượt mốc 650 triệu người dùng hằng tháng vào tháng 11 vừa qua, và phiên bản Gemini Enterprise đã thu hút hơn 2 triệu doanh nghiệp chỉ sau vài tháng ra mắt. Sức mạnh của dữ liệu kết hợp với sự bùng nổ về lượng người dùng tạo ra một “hào hào kinh tế” vững chắc mà các đối thủ như OpenAI, dù linh hoạt đến đâu, cũng khó lòng san lấp trong một sớm một chiều.

Từ kẻ bám đuổi đến người thiết lập luật chơi

Cho đến gần đây, Alphabet vẫn bị thị trường nhìn nhận là kẻ đang chật vật chạy theo sau trong cuộc đua AI tạo sinh, từ màn ra mắt có phần thất vọng ban đầu của Gemini cho đến những rắc rối pháp lý với Bộ Tư pháp Mỹ về vấn đề độc quyền. Tuy nhiên, gió đã đổi chiều. Với việc các vấn đề pháp lý dần được tháo gỡ và sự mở rộng quy mô thần tốc của Gemini – đặc biệt là phiên bản mới nhất Gemini 3 – Google đã thực sự bứt phá.

Các nhà phân tích tại Argus Research nhận định rằng những bước tiến này đã đưa Alphabet vươn lên dẫn đầu trong số các nhà phát triển mô hình tiên phong. Sự kiện Apple, một thành viên khác trong câu lạc bộ các ông lớn công nghệ, lựa chọn Gemini làm đối tác vận hành cho Siri thế hệ mới là một minh chứng không thể chối cãi cho sức mạnh vượt trội của Gemini 3 so với các chatbot khác trên thị trường.

Phố Wall đang nhìn nhận động thái ra mắt UCP như một bước ngoặt chiến lược, giúp tách biệt công nghệ của Google khỏi đám đông hỗn loạn trong lĩnh vực thương mại AI. Các chuyên gia tại Roth MKM tin rằng “không có sự tiến thoái lưỡng nan của nhà đổi mới nào tại Google”. Thay vì lo sợ AI sẽ ăn mòn doanh thu tìm kiếm truyền thống, Google đang chủ động phá vỡ mô hình “Tìm kiếm – Nhấp chuột – Mua” để chuyển sang “Trò chuyện – Mua hàng”.

Bằng cách định vị UCP như một cơ sở hạ tầng thương mại thay vì chỉ là một nhà bán lẻ trực tiếp, Google đang chuẩn bị cho việc triển khai các nút mua hàng trên toàn bộ hệ thống Search và Gemini. Điều này biến Google trở thành một nền tảng hạ tầng không thể thiếu cho mọi giao dịch thương mại trong tương lai, củng cố nhận định rằng gã khổng lồ này đang chuyển từ thế phòng thủ sang tấn công toàn diện.

Triển vọng đầu tư vào Alphabet giờ đây không chỉ neo vào các công cụ bán lẻ AI mà là câu chuyện về sự thống trị trở lại. Jim Cramer, một nhà đầu tư kỳ cựu, đã gọi Alphabet là “người chiến thắng tuyệt đối” trong số các cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn. Với việc Gemini âm thầm vận hành UCP đằng sau hậu trường để quản lý toàn bộ hành trình mua sắm, Google đang nắm trong tay quyền lực thiết lập các quy tắc cho trò chơi thương mại AI quan trọng này.

Giới đầu tư đang nín thở chờ đợi báo cáo tài chính quý 4 năm tài chính 2025 vào ngày 4 tháng 2 tới đây, không chỉ để nhìn lại những con số, mà để lắng nghe tầm nhìn của ban lãnh đạo về một năm 2026 đầy hứa hẹn, nơi Google không còn là người đi tìm đường, mà là người dẫn đường cho cả nền kinh tế số.