Israel dùng Claude và nhiều AI trong chiến dịch tấn công, Iran đáp trả ra sao?

Không còn là công cụ nghiên cứu hay chatbot hỗ trợ người dùng, AI đã trở thành một phần cốt lõi của hệ thống chiến tranh hiện đại, từ phân tích tình báo, xác định mục tiêu, mô phỏng chiến trường cho đến điều khiển drone (máy bay không người lái) và hỗ trợ tấn công mạng.

Cuộc xung đột giữa Mỹ – Israel với Iran cũng cho thấy một thực tế: Chiến tranh trong thế kỷ 21 không chỉ là cuộc đối đầu giữa máy bay, tên lửa và binh sĩ mà còn cả thuật toán.

Claude: Mô hình AI trung tâm trong chiến dịch quân sự của Mỹ

Theo trang WSJ và Axios, quân đội Mỹ sử dụng Claude, mô hình AI do Anthropic phát triển, trong chiến dịch tấn công Iran, dù chính quyền Trump gần đây quyết định cắt đứt mọi quan hệ với công ty này và các công cụ AI của họ.

Theo các nguồn tin quân sự, Claude được Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ sử dụng để phân tích tình báo, xác định mục tiêu, mô phỏng các kịch bản chiến trường, hỗ trợ lập kế hoạch tác chiến.

Nói cách khác, Claude không phải vũ khí trực tiếp mà là “bộ não phân tích” giúp các chỉ huy quân sự đưa ra quyết định nhanh và chính xác hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trong các chiến dịch hiện đại, nơi dữ liệu thu thập từ vệ tinh, drone, radar và các cảm biến có thể lên tới hàng triệu điểm dữ liệu mỗi giờ. Con người không thể xử lý khối lượng thông tin khổng lồ này trong thời gian thực, nhưng AI có thể làm được.

Jack Shanahan, Trung tướng Không quân Mỹ đã nghỉ hưu, gọi Claude là “hệ thống AI được triển khai rộng nhất trong quân đội Mỹ”. Ông từng là Giám đốc đầu tiên của Joint Artificial Intelligence Center (JAIC), cơ quan chịu trách nhiệm triển khai AI trong quân đội Mỹ.

Trước đây, WSJ đưa tin quân đội Mỹ sử dụng Claude trong cuộc đột kích bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro hồi tháng 1. Anthropic đã phản đối điều này, viện dẫn các điều khoản sử dụng của mình, trong đó không cho phép sử dụng Claude cho mục đích bạo lực, phát triển vũ khí hoặc giám sát. Kể từ đó, mối quan hệ giữa ông Trump, Lầu Năm Góc và công ty AI này ngày càng xấu đi.

Claude Gov và Maven Smart System: AI tích hợp vào hệ thống chiến tranh thực tế

Claude không hoạt động độc lập mà được tích hợp vào hệ thống AI quân sự gọi là Maven Smart System, do Bộ Quốc phòng Mỹ phát triển với sự tham gia của Palantir và các hãng công nghệ khác.

Hệ thống này hoạt động như một trung tâm xử lý dữ liệu chiến trường, tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn như vệ tinh do thám, drone trinh sát, radar, cảm biến điện tử, thông tin tình báo.

Sau đó, AI sẽ phân tích dữ liệu và tạo ra “bức tranh chiến trường thống nhất” giúp các chỉ huy hiểu rõ tình hình trong thời gian thực.

Anthropic đã phát triển phiên bản riêng cho chính phủ và quân đội Mỹ gọi là Claude Gov, được thiết kế để hoạt động trong môi trường mạng quân sự tuyệt mật.

Claude Gov từng được triển khai trong nhiều cơ quan an ninh quốc gia Mỹ và các môi trường quân sự tuyệt mật.

AI giúp quân đội Mỹ chọn mục tiêu và mô phỏng chiến tranh

Một trong những vai trò quan trọng nhất của Claude trong chiến dịch tấn công Iran là giúp quân đội xác định mục tiêu và mô phỏng kịch bản chiến tranh.

Trước khi tấn công, quân đội Mỹ cần trả lời các câu hỏi như: Mục tiêu nào quan trọng nhất? Tấn công mục tiêu nào sẽ gây ảnh hưởng lớn nhất? Iran sẽ phản ứng thế nào? Có nguy cơ tổn thất ngoài ý muốn không?

Claude có thể phân tích dữ liệu lịch sử, thông tin tình báo và các mô hình chiến lược để dự đoán các kịch bản có thể xảy ra, giúp quân đội Mỹ tối ưu hóa chiến thuật, giảm rủi ro.

Đây là một bước tiến lớn so với chiến tranh truyền thống, nơi các quyết định chủ yếu dựa vào kinh nghiệm con người.

AI hỗ trợ quá trình tác chiến

Trong chiến dịch tấn công Iran, AI được dùng ở giai đoạn lập kế hoạch và cả quá trình tác chiến.

Claude cùng các hệ thống AI khác có thể phân tích video drone theo thời gian thực, phát hiện mục tiêu mới, cảnh báo nguy cơ, đề xuất điều chỉnh chiến thuật. Nhờ đó, quân đội Mỹ có thể phản ứng nhanh hơn nhiều so với trước đây.

Trong chiến tranh hiện đại, tốc độ ra quyết định có thể quyết định thắng bại và AI giúp rút ngắn thời gian này từ hàng giờ xuống chỉ còn vài phút.

OpenAI, Google và xAI cũng tham gia hệ sinh thái quân sự Mỹ

Ngoài Anthropic, quân đội Mỹ còn sử dụng AI từ các công ty nổi tiếng khác như OpenAI, Google và xAI. Năm ngoái, Bộ Quốc phòng Mỹ đã ký hợp đồng 200 triệu USD với từng công ty này.

OpenAI, Google và xAI đồng ý cho phép Bộ Quốc phòng Mỹ sử dụng các mô hình AI của họ cho mọi mục đích hợp pháp trong các hệ thống quân sự không mật.

Tối 27.2, Sam Altman (Giám đốc điều hành OpenAI) thông báo công ty đã đạt được thỏa thuận với Bộ Quốc phòng Mỹ để triển khai các mô hình AI của mình trong các môi trường mật, dường như có các ngoại lệ rõ ràng.

“Hai trong số những nguyên tắc an toàn quan trọng nhất của chúng tôi là cấm giám sát hàng loạt trong nước và đảm bảo con người chịu trách nhiệm với việc sử dụng vũ lực, gồm cả hệ thống vũ khí tự động. Bộ Quốc phòng Mỹ đồng ý với các nguyên tắc này, phản ánh chúng trong luật pháp, chính sách và chúng tôi đã đưa chúng vào thỏa thuận”, Sam Altman nói.

Israel: Quốc gia tiên phong dùng AI trong chiến tranh

Israel là một trong những quốc gia sử dụng AI quân sự tích cực nhất thế giới. Trong chiến dịch tấn công Iran, Israel sử dụng các hệ thống AI riêng.

The Gospel: AI tạo danh sách mục tiêu

The Gospel được thiết kế để phân tích dữ liệu giám sát và tạo danh sách mục tiêu tiềm năng. Hệ thống AI này có thể phân tích hình ảnh vệ tinh, phát hiện căn cứ quân sự, xác định cơ sở sản xuất vũ khí, đề xuất mục tiêu tấn công. Điều đó giúp tăng tốc độ xác định mục tiêu lên mức chưa từng thấy.

Lavender: AI xác định mục tiêu con người

Lavender là hệ thống AI được thiết kế để phân tích dữ liệu cá nhân và xác định những người có liên quan đến hoạt động quân sự. AI này có thể phân tích dữ liệu liên lạc, xác định mạng lưới quân sự, dự đoán vai trò của từng cá nhân. Đây là công cụ cực kỳ mạnh trong chiến tranh hiện đại.

AI điều khiển drone

Israel cũng sử dụng AI để điều khiển drone, cho phép tự động nhận dạng mục tiêu, tránh hệ thống phòng không, tối ưu đường bay. Nhờ vậy, drone hoạt động hiệu quả và khó bị đánh chặn hơn.

Iran dùng AI để đáp trả Mỹ và Israel như thế nào?

Dù không có AI tiên tiến như Mỹ và Israel, Iran cũng sử dụng công nghệ này trong các hệ thống vũ khí và chiến thuật của mình.

AI điều khiển Shahed

Một trong những vũ khí quan trọng nhất mà Iran sử dụng để đáp trả Mỹ và Israel là dòng drone cảm tử Shahed, đặc biệt là phiên bản Shahed-136. Ban đầu, các drone này chủ yếu dựa vào hệ thống định vị GPS và tọa độ được lập trình sẵn để bay đến mục tiêu. Tuy nhiên, các phiên bản mới nhất đã được nâng cấp với AI, trở nên thông minh và nguy hiểm hơn nhiều.

Các Shahed hiện đại được trang bị một máy tính nhỏ chạy thuật toán AI, có khả năng xử lý dữ liệu từ camera và cảm biến gắn trên drone. AI có thể phân tích hình ảnh thu được trong khi bay và so sánh với dữ liệu mục tiêu được lập trình sẵn để xác định chính xác đối tượng cần tấn công. Điều này cho phép drone tự điều chỉnh đường bay và tấn công mục tiêu ngay cả khi tín hiệu GPS bị gây nhiễu hoặc bị mất.

Một bước tiến quan trọng khác là khả năng nhận dạng mục tiêu tự động. AI có thể sử dụng công nghệ thị giác máy tính và theo dõi nhiệt để phát hiện các mục tiêu như radar, phương tiện quân sự hoặc cơ sở hạ tầng quan trọng. Từ đó, Iran biến drone từ vũ khí “bay theo tọa độ cố định” thành hệ thống tấn công bán tự động, có thể thích nghi với tình huống thực tế trên chiến trường.

Ngoài ra, hệ thống định vị của drone cũng được nâng cấp để chống gây nhiễu điện tử. Các Shahed sử dụng hệ thống định vị vệ tinh kết hợp với thuật toán xử lý tín hiệu giúp duy trì độ chính xác ngay cả khi đối phương cố gắng phá sóng GPS.

Khả năng tấn công theo bầy đàn

Một điểm nguy hiểm khác của Shahed là khả năng hoạt động theo bầy đàn, tức nhiều drone được phóng cùng lúc và phối hợp tấn công cùng một mục tiêu. Các drone này có thể được lập trình để bay theo đội hình hoặc tấn công từ nhiều hướng khác nhau, gây khó khăn cho hệ thống phòng không đối phương.

Chiến thuật đó đặc biệt hiệu quả vì mỗi Shahed có chi phí sản xuất thấp, thường chỉ từ khoảng 20.000 đến 50.000 USD, trong khi tên lửa phòng không dùng để bắn hạ chúng có thể đắt gấp nhiều lần. Điều đó tạo ra lợi thế kinh tế lớn cho Iran, vì chỉ cần sử dụng số lượng lớn drone giá rẻ để gây áp lực lên hệ thống phòng thủ đắt tiền của đối phương.

Shahed cũng có thể được phóng từ xe tải hoặc bệ phóng di động, giúp tăng tính linh hoạt và khó bị phát hiện trước khi tấn công. Một số phiên bản có tầm bay từ 1.000 đến 2.500 km, cho phép tấn công mục tiêu ở khoảng cách rất xa.

Gần đây, Iran đã sử dụng số lượng lớn drone để tạo ra các đợt tấn công liên tiếp, khiến hệ thống phòng không Mỹ và Israel phải xử lý hàng loạt mục tiêu cùng lúc.

AI dẫn đường tên lửa

Ngoài drone, Iran cũng đang tích hợp AI vào các hệ thống tên lửa của mình. Các tên lửa hiện đại của Iran sử dụng thuật toán AI để cải thiện khả năng dẫn đường, giúp bay chính xác hơn và khó bị đánh chặn hơn.

AI có thể phân tích dữ liệu về địa hình, môi trường và mục tiêu để tối ưu hóa đường bay của tên lửa. Việc này cho phép tên lửa điều chỉnh hướng bay trong quá trình di chuyển, thay vì chỉ bay theo quỹ đạo cố định như các tên lửa truyền thống.

Iran đã thử nghiệm các tên lửa có tích hợp AI như Qaem và Almas, được phóng từ drone và có khả năng tấn công mục tiêu với độ chính xác cao.

Các hệ thống tên lửa mới cũng có thể hoạt động ở nhiều độ cao khác nhau và tấn công mục tiêu từ khoảng cách hơn 1.000 km, cho phép Iran mở rộng phạm vi tấn công.

AI giúp tên lửa chọn đường bay tối ưu, tránh hệ thống phòng không, tăng độ chính xác khi tấn công, thích nghi với môi trường chiến trường.

Những khả năng này khiến tên lửa trở nên khó bị đánh chặn hơn so với các hệ thống cũ.

AI giúp drone và tên lửa tự chọn mục tiêu

Một trong những bước tiến quan trọng nhất là khả năng tự chọn mục tiêu. Iran đã trang bị AI cho các drone và tên lửa để chúng có thể tự động xác định mục tiêu dựa trên dữ liệu cảm biến và hình ảnh.

Ví dụ, drone Mohajer-6 và Ababil-5 của Iran có thể phóng tên lửa được dẫn đường nhờ AI, cho phép tấn công mục tiêu với độ chính xác cao mà không cần điều khiển trực tiếp từ con người, tăng khả năng hoạt động trong môi trường chiến tranh điện tử, nơi tín hiệu liên lạc có thể bị gây nhiễu.

AI trong hệ thống phòng thủ và chiến tranh điện tử

Iran còn sử dụng AI trong hệ thống phòng thủ và chiến tranh điện tử.

AI có thể phân tích dữ liệu từ radar và cảm biến để phát hiện và theo dõi mục tiêu nhanh hơn con người. Công nghệ này có thể chọn mục tiêu quan trọng nhất để tấn công hoặc đánh chặn trong thời gian ngắn.

Ngoài ra, AI được sử dụng để phát hiện các cuộc tấn công mạng, bảo vệ hệ thống quân sự, gây nhiễu hệ thống đối phương.

Iran đã phát triển hàng nghìn thiết bị quân sự có tích hợp AI, gồm drone, tên lửa và hệ thống phòng không, nhằm tăng khả năng đối phó với các đối thủ có công nghệ tiên tiến như Mỹ và Israel.

AI giúp Iran bù đắp khoảng cách công nghệ với Mỹ và Israel

Mỹ và Israel vẫn có lợi thế lớn về công nghệ AI quân sự, đặc biệt là mô hình AI tiên tiến như Claude, được sử dụng để phân tích tình báo và hỗ trợ ra quyết định chiến trường. Tuy nhiên, Iran đang cố gắng thu hẹp khoảng cách này bằng cách tích hợp AI vào các hệ thống vũ khí của mình.

Iran tập trung vào việc sử dụng AI để nâng cao hiệu quả của các vũ khí giá rẻ, đặc biệt là drone. Thay vì phát triển các hệ thống vũ khí cực kỳ đắt tiền, Iran dùng số lượng lớn drone và tên lửa được hỗ trợ bởi AI để gây áp lực lên các đối thủ mạnh hơn về công nghệ mà không cần tốn quá nhiều chi phí đầu tư.