Trong khi công nghệ đang chạy đua tạo ra những video múa hoàn hảo, nhiều nghệ sĩ lại chọn cách nhìn AI theo hướng khác: họ khám phá vẻ đẹp từ chính những sai sót của máy móc. Công nghệ vì thế không còn là “kẻ đe dọa”, mà trở thành tấm gương giúp con người nhận ra giá trị độc nhất của mình.
Cơ thể người – “vùng đất” AI chưa thể chạm tới
Biên đạo múa Emma Andre cho rằng chuyển động của con người không chỉ do não điều khiển như một chuỗi lệnh. Nó còn bắt nguồn từ fascia – mạng lưới mô liên kết nằm dưới da, kết nối toàn bộ cơ thể. Đây là thứ AI không thể quan sát hay mô phỏng đầy đủ, vì máy chỉ nhìn thấy bề ngoài qua video, chứ không cảm nhận được nhịp thở, ý định hay cảm xúc phía sau chuyển động.
Mỗi bước nhảy của con người luôn khác nhau, phụ thuộc vào tâm trạng, không gian hay thậm chí một cơn đau nhẹ. AI có thể dự đoán chuyển động, nhưng không thể ngẫu hứng – khả năng sáng tạo tức thời vốn thuộc về sự sống.
Ngoài ra, các “tế bào thần kinh gương” giúp vũ công cảm nhận chuyển động của người khác như chính cơ thể mình đang thực hiện. AI không có hệ thần kinh hay ký ức cơ bắp, nên những gì nó tạo ra vẫn chỉ là mô phỏng bề mặt.
Khi nghệ sĩ không sợ AI mà chọn hợp tác
Dù vậy, không phải nghệ sĩ nào cũng xem AI là mối đe dọa. Tại San Francisco, một nhóm vũ công và kỹ sư thường xuyên gặp nhau để thử nghiệm sáng tạo chung. Điều khiến họ hứng thú nhất lại không phải sự hoàn hảo của máy, mà chính là những trục trặc. Khi AI làm méo hình ảnh hay tạo ra chuyển động kỳ lạ, nó vô tình mở ra nguồn cảm hứng mới cho con người.
Trong bối cảnh này, AI giống một “bạn diễn vụng về” hơn là kẻ thay thế. Nó buộc nghệ sĩ phản ứng theo những cách chưa từng có, đồng thời giúp họ hiểu rõ hơn về cơ thể và thói quen chuyển động của mình. Có người so sánh mối quan hệ ấy với cờ vua hiện đại: máy tính từng đánh bại con người, nhưng cờ vua không biến mất. Ngược lại, một hình thức mới ra đời, nơi người và máy hợp tác để sáng tạo chiến thuật tốt hơn.
Nhiều nhà giáo dục nghệ thuật cũng khuyến khích sinh viên tiếp cận AI như một công cụ, tương tự cách nhạc điện tử từng sử dụng máy đệm trống hay bộ lấy mẫu âm thanh. Công nghệ không giết chết sáng tạo; vấn đề là con người dùng nó để kể câu chuyện gì
Điều AI chưa thể thay thế: sự hiện diện của con người
Dẫu công nghệ tiến xa đến đâu, múa vẫn là một trải nghiệm xã hội. Nó là lý do để con người tụ họp, chia sẻ năng lượng và cảm xúc trực tiếp. Khán giả đến nhà hát không chỉ để xem chuyển động chính xác, mà để chứng kiến sự mong manh, rủi ro và nỗ lực của con người trên sân khấu. Chính cảm giác “đang sống cùng nhau trong một khoảnh khắc” ấy mới tạo nên giá trị của nghệ thuật biểu diễn.
Vì thế, câu hỏi triết học được đặt ra: nếu loại bỏ cơ thể con người khỏi múa, điều gì còn lại? Có lẽ câu trả lời nằm ở chính nhu cầu được kết nối và được cảm nhận sự tồn tại của mình thông qua chuyển động. Chừng nào con người vẫn còn khao khát điều đó, AI vẫn chỉ là công cụ, là cộng sự, hoặc cùng lắm là một bản sao chưa trọn vẹn.
Lựa chọn của sự sống
Trong tương lai, những vũ công như Zion Harris, Edye Kelly hay Emma Andre có thể sẽ phải thích nghi, phải đấu tranh cho bản quyền, và có thể phải thay đổi cách chia sẻ tác phẩm. Nhưng họ sẽ không dừng lại. Như Andre đã nói: “Tôi có sự lựa chọn, nhưng tôi sẽ luôn chọn nhảy múa”. Đó không phải là một sự lựa chọn kinh tế, đó là “mệnh lệnh” của trái tim, sự say mê và tình yêu nghệ thuật.
Và trong kỷ nguyên của những thuật toán vô hồn, nhịp đập của trái tim những người vũ công trên sân khấu ấy lại càng trở nên quý giá và lộng lẫy hơn bao giờ hết.
https%3A%2F%2F1thegioi.vn%2Fvu-cong-hack-ai-va-nhung-gioi-han-co-the-nguoi-245953.html
