2 chỉ vàng “đội nón ra đi”

Affiliate marketing (tiếp thị liên kết) có thể được xem là cách kiếm tiền thời thượng nhất lúc này với những mô tả ưu việt như không cần bỏ vốn, không cần ôm hàng, ít rủi ro,… Không thể phủ nhận đây là cơ hội gia tăng thu nhập nhưng đi kèm với đó là nguy cơ tiềm ẩn.

Vì sự hấp dẫn, thu hút đông đảo người quan tâm như vậy, affiliate trở thành “miếng mồi” cho kẻ gian lợi dụng lừa đảo hoặc kinh doanh không minh bạch. Từ những lời mời chào “ngồi không ở nhà vẫn ting ting” đến những kịch bản tình cảm mùi mẫn đều có một cái kết chung: tốn tiền, tốn thời gian.

Khi affiliate chỉ là vỏ bọc cho hệ thống biến ảo phía sau

“Làm affiliate nhưng không phải gắn link, không phải ôm hàng, không phải ship hàng, không phải quay video. Làm với tập đoàn lớn trên 51 năm. Sản phẩm thật, con người thật. Không tài chính tiền ảo. Ai muốn làm inbox nhé!”.

“Làm affiliate trực tiếp với nhãn hàng vẫn là chân ái: Giá tốt hơn – Chính sách rõ ràng – Hỗ trợ nhanh. Ai đang tìm hiểu thì inbox mình chia sẻ kỹ hơn nhé”.

“Cùng làm Affiliate nhưng kết quả rất khác nhau. Không phải ai chăm hơn là thắng mà là đi đúng hay đi vòng. Muốn tối ưu lại cách làm thì inbox mình nhé!”.

—

Bị hấp dẫn từ những status này của một người bạn, A. – nhân viên văn phòng 30 tuổi, đang làm việc tại Hà Nội – đã chủ động inbox vì cũng muốn làm affiliate, muốn kiếm tiền. Trong buổi hẹn cà phê sau đó, A. mất 2 tiếng đồng hồ để nghe người bạn kia giới thiệu về hệ thống bán máy lọc nước.

Nội dung cuộc trò chuyện, người bạn rủ A. tham gia vào hệ thống làm affiliate của mình. A. được yêu cầu mua trước một sản phẩm trị giá khoảng 150 triệu đồng để trải nghiệm, sau đó tiếp tục kéo thêm người mới vào hệ thống nhằm thu hồi vốn.

Theo lời giới thiệu của người bạn kia, nếu A. bán được một máy thì hưởng khoảng 8,5 triệu đồng tiền hoa hồng. Với cách tính này, mất khoảng 9 tháng, mỗi tháng bán trung bình 2 cái máy lọc nước thì A. mới hoàn vốn tiền mua chiếc máy đầu tiên và từ sau đó trở đi mới có lời.

Người bạn của A còn nhấn mạnh rằng đây là hình thức làm “affiliate trực tiếp với tập đoàn sản xuất, không qua sàn trung gian”. Song toàn bộ cơ chế vận hành lại dựa trên việc mua sản phẩm và tuyển thêm người vào hệ thống.

Để tăng độ tin cậy, người bạn của A. đưa ra những thông tin mang tính “bảo chứng” như việc một số người nổi tiếng được cho là đã tham gia hệ thống. Người này khẳng định nhân vật nổi tiếng kia đã bán được khoảng 40 chiếc máy. Đến khi A. hỏi kỹ hơn về thông tin sản phẩm, cách hoạt động, việc cần làm,… thì câu chuyện vẫn chỉ xoay quanh việc mua máy và tiếp tục kêu gọi người khác tham gia hệ thống.

Cảm thấy đây không phải là hình thức affiliate mà mình được biết, A. quyết định từ chối lời rủ rê của người bạn kia. Dẫu vậy thứ đọng lại sau nhiều giờ trao đổi của cô vẫn là cảm giác mệt mỏi và hoang mang trước một mô hình khó phân biệt ranh giới giữa tiếp thị liên kết và bán hàng theo mạng lưới.

Bán 2 chỉ vàng để lên sàn kinh doanh với lời hẹn 20% hoa hồng

Nếu A. chỉ dừng lại ở việc mất thời gian thì câu chuyện của B. – nhân viên văn phòng ngoài 40 tuổi, Hà Nội – có phần nghiêm trọng và để lại hậu quả rõ ràng hơn: mất tiền.

Đối tượng tiếp cận chị B. bằng một kịch bản khá quen thuộc, bắt đầu từ việc làm quen qua các ứng dụng hẹn hò sau đó nhanh chóng chuyển sang chat qua nền tảng nhắn tin. Trong quá trình nói chuyện, người kia xây dựng hình ảnh cá nhân đáng tin cậy như bố đơn thân – vợ mất, đang làm việc tại Singapore, có công việc kinh doanh riêng,… và dần dẫn dắt câu chuyện sang hướng kinh doanh online cùng với lời hẹn kiếm hoa hồng lên đến 20%.

Theo lời đối tượng, chị B. chỉ cần mở shop online trên một ứng dụng do đối tượng gợi ý, chọn kinh doanh các sản phẩm có sẵn trên app. Chị B. cũng cần gắn link sản phẩm và khi có đơn thành công thì hưởng lợi nhuận khoảng 20%.

Song khác với affiliate thông thường, chị B. được yêu cầu phải nạp tiền trước vào ứng dụng để mở shop với lý do nhập hàng hoặc xử lý đơn. Việc mở shop cũng được mô tả như một đặc quyền như cần có “mã shop” mới tham gia được. Trong khi đó nguồn hàng, đơn vị vận chuyển và pháp lý đều được trả lời một cách mơ hồ là “trên app có sẵn”.

Vì không có sẵn tiền mặt nên chị B. đã bán 2 chỉ vàng (thời điểm khoảng 150 triệu đồng/cây) để lấy tiền nạp lên sàn. Tính đến thời điểm dừng hành động này, chị đã nạp lên sàn khoảng 1.500 USD (gần 39 triệu đồng) và bán được 10 sản phẩm, chỉ rút được 50 USD (gần 1,3 triệu đồng).

Đến khi nhận ra vấn đề và cảm thấy có dấu hiệu lừa đảo, không phải là làm affiliate, chị B. đã dừng lại. Sự việc chỉ mới xảy ra khoảng tháng 1/2026 vừa qua.

Làm affiliate: Đừng ham kiếm tiền mà để mất tiền

Đây chỉ là 2 trong số nhiều vụ việc nhập nhằng, biến affiliate trở thành vỏ bọc cho những hình thức kiếm tiền không rõ ràng, thậm chí có dấu hiệu lừa đảo. Vì vậy người dùng, đặc biệt là những người mới tìm hiểu về tiếp thị liên kết, cần tỉnh táo trước các lời mời gọi, tránh bị FOMO hoặc rơi vào những chiếc bẫy được ngụy trang bằng những thuật ngữ quen thuộc của thương mại điện tử.

Thông tin này cũng được các tổ chức và cơ quan chức năng nhiều lần cảnh báo.

Theo báo An ninh Thủ đô, WhiteHat (Trang cộng đồng an ninh mạng Việt Nam) từng đưa ra cảnh báo hiện tượng link affiliate bị gắn tràn lan trên mạng xã hội có thể trở thành “miếng mồi” cho tội phạm mạng.

Kẻ xấu ngụy trang link dưới dạng “deal hời”, “giá sốc”, “sale chớp nhoáng”, đánh đúng tâm lý thích rẻ của người dùng mạng xã hội. Từ đó, dụ người dùng bấm vào link rút gọn/không rõ nguồn gốc, rồi dẫn tới trang giả mạo nhằm chiếm quyền tài khoản hoặc đánh cắp thông tin.

Vì vậy WhiteHat khuyến nghị người dùng cần cảnh giác với link rút gọn, link không rõ nguồn gốc, link từ các “chủ tài khoản” lạ; Không đăng nhập các ứng dụng thông qua link được chia sẻ; Không cài tiện ích, phần mềm “hỗ trợ kiếm tiền” từ người lạ. Đồng thời kiểm tra kỹ tên miền, chỉ mua sắm trên ứng dụng hoặc website chính thức. Với người làm tiếp thị, chỉ sử dụng công cụ chính thức từ nền tảng, không chạy theo chiêu trò tăng hoa hồng nhanh.

Theo tạp chí Thế giới Tiếp thị, ở phương diện quản lý, Bộ Công Thương cũng đã tổ chức các hoạt động tuyên truyền cho cộng đồng bán hàng, nhà sáng tạo nội dung và người làm affiliate, cho thấy nhà quản lý nhìn nhận đây là mảng phát triển nhanh nhưng tiềm ẩn nhiều vi phạm nếu thiếu kiến thức pháp lý và thuế.

Cũng theo thông tin từ đây, affiliate là một cơ hội có thật, nhưng không phải “tiền dễ”. Khi pháp luật siết minh bạch quảng cáo từ 1/1/2026 và môi trường online ngày càng nhiều bẫy lừa đảo, người làm tiếp thị liên kết muốn đi đường dài cần 3 thứ: tính trung thực trong nội dung, kỷ luật về tuân thủ (quảng cáo – thuế) và kỹ năng an toàn số.

Ngoài ra, ngày 10/12/2025 vừa qua, Luật Thương mại điện tử cũng được Quốc hội khóa XV thông qua tại kỳ họp thứ 10, đã đưa ra nhiều quy định để quản lý hoạt động tiếp thị liên kết. Điều 25 của luật nêu rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ tiếp thị liên kết, cũng như nghĩa vụ của chính người tiếp thị.

Qua đó cho thấy, chỉ khi hoạt động trong khuôn khổ pháp luật, minh bạch về nội dung, dòng tiền và trách nhiệm pháp lý, affiliate mới thực sự là một mô hình kinh doanh bền vững, thay vì trở thành “vỏ bọc” cho những hình thức kiếm tiền rủi ro trên môi trường số.